Jugoslovenski Ovčarski Pas - Šarplaninac

 Standard br. 41
 Chien de berger Yougoslave de Charplanina

Klasifikacija FCI:

grupa II - Pinceri i snauceri, molosi i svajcarski pastirski psi

Sekcija
2. Molosi
2.2. Tip planinskih pasa bez radnog ispita

Istorijat

Sarplaninski ovcarski pas je jugoslovenski pas koji se gaji od davnina u svim jugoistocnim planinskim podrucjima Jugoslavije. Najbrojniji bio je na podrucju Sarplanine, po kojoj i nosi ime, a sada se gaji u citavoj Jugoslaviji. Ova rasa je registrovana kod FCI 1939. godine pod brojem 41 i imenom Ilirski ovcar. Godine 1957. na predlog JKS, FCI je usvojio izmenu imena Ilirski ovcar u Jugoslovenski ovcarski pas - Sarplaninac. Poreklo sarplaninca moze se samo nagadjati. Verovatno je u jednom ili vise navrata u migracijama naroda iz Azije dosao u Evropu i na Balkansko poluostrvo, zajedno sa stokom koju su ti narodi gonili. Zadrzao se u osnovnom tipu samo u onim podrucjima, gde je ovcarstvo ekstenzivnog tipa jos uvek zastupljeno u velikoj meri i gde ovaj pas jos i danas sluzi kao ovcar i branilac stada od divljih zveri.

Opsti izgled i osobine

Opsti izgled:
Snazan, dobro povezan pas, iznad srednjeg rasta, u celini skladne gradje. Prekriven je dugom, gustom i dosta grubom dlakom, sto daje utisak zbijene gradje tela. Snazne konstitucije, mirnog temperamenta, dobrocudan ali vrlo ostar pas. Odan svom gospodaru i nepodmitljiv.

Visina:
Visina grebena muzjaka iznosi prosecno 62 cm, a kuje prosecno 58 cm. Pozeljni su visi psi. Psi ispod 56 cm i kuje ispod 54 cm iskljucuju se od pozitivne ocene. prosecna tezina odraslog psa u radnoj kondiciji iznosi 35-45 kg, a kuje 30-40 kg.

Duzina:
Trup nesto duzi od visine grebena (u muzjaka za 8-10%, a u kuja za 10-12% visine grebena).

Glava

Opis:
Glava je srazmerna velicini tela i iznosi oko 25 cm (ili oko 40% visine grebena). Lobanjski deo glave je nesto duzi od njuske i cini u proseku 58%, odnosno 42% ukupne duzine glave. U kuje je njuska nesto duza (57%:43%). Gledana iz profila, linija cela je blago ispupcena, a njuska ravna, medjusobno obe linije su blago konvergentne.

Lobanja:
Celo (lobanjski deo glave) je suvo, siroko, srednja ceona linija izrazena, gledano odozgo i sa strane celo blago ispupceno i zaobljeno. Ocni lukovi slabo izrazeni. Potiljacno ispupcenje nije izrazeno.

Stop:
Prelaz izmedju lobanjskog i licnog dela glave je slabo izrazen.

Njuska:
Kraca od lobanjskog dela, u osnovi siroka i duboka, postepeno se i blago suzava prema vrhu. Nosnik je prav i sirok, profil donje vilice iz kosog luka prelazi u ravnoj liniju, koja je divergentna.

Nos:
Sirok i crno pigmentisan.

Usne:
Srednje debljine, priljubljene, a gornja neznatno prelazi donju. Uglovi usana zatvoreni, bez zvala.

Zubalo:
Makazasto i potpuno.

Oci:
Bademastog oblika, ni buljave, ni upale, tamno ili svetlo kestenjaste boje, smirenog su, ali prodornog i neustrasivog izraza. Ocni kapci, kao i sve vidljive sluzokoze, crno su pigmentisani.

Usi:
Usadjene u visini zamisljene linije koja spaja vrh nosa i unutrasnji ocni ugao, ili su neznatno nize usadjene, oborene i uz glavu nosene, u obliku slova"V", srednje duge I dopiru do unutrasnjeg ocnog ugla iste strane, prekrivene kratkom, gustom dlakom.

Vrat

Profil:
Gornja profilna linija vrata u gornjem delu vrata je blago ispupcena ili ravna, a donja je ravna. Vrat je srednje dug. Zbog guste dlake izgleda kraci, dubok, sirok i misicav, sa glavom i trupom dobro povezana i bez naglih prelaza. Vrat je blago uzdignut u odnosu na liniju ledja. Koza je pripijena - bez podgusnjaka (fanona). Dlaka je gusta, duga i ostra, na prelazu glave u vrat obrazuje izrazitu ogrlicu, sto prividno povecava sirinu i dubinu ovog dela glave.

Trup

Izgled u celini:
Gornja linija trupa je ravna ili se blago spusta od grebena prema sapima. Kod pasa odgajenih u planinama tolerise se i neznatna nadgradjenost, iako ona nije pozeljna. Trup je nesto duzi od visine.

Greben:
Blago izrazen i sirok. Povezanost vrata i grebena cvrsta, a prelaz blag.

Ledja:
Prava i siroka, ne suvise duga. Slabinski deo kraci, sirok i misicav.

Sapi:
Srednje duge, koso unatrag polozene, siroke i dobro obrasle misicima.

Grudni kos:
Grudi su duboke, a njihova donja ivica dopire najmanje do lakta, srednje su duge, sa blago zaobljenim rebrima. Prsa su siroka i misicava. Obim grudnog kosa treba da je najmanje 20% veci od visine grebena.

Trbuh:
Pribran, misicav. Donja linija trbuha blago se penje prema zadnjem delu. Slabine relativno kratke i naznacenih prelaza.

Rep

Rep:
Dug i dopire najmanje do skocnog zgloba. Linija sapi nastavlja se gronjom linijom repa bez naglih prelaza. Rep je u osnovi snazan i postepeno se stanjuje prema vrhu. Odlakan je gustom i na donjem delu dugom dlakom, koja ga cini kitnjastim. Rep je sabljast u akciji vise u afektu iznad ledjne linije, podignut i u luku povijen.

Prednje noge

Izgled:
Posmatrano u celini, prednje noge su pravilnih stavova, skladne u odnosu na trup, a visina lakta iznosi oko 55% visine grebena. Pojedini delovi prednjih nogu u skladnim su odnosima jedan prema drugom i sa trupom posmatrani, u celini.

Plecka:
Dovoljno duga i siroka, dobro je povezana sa grudnim kosem, balgo je ukosena i sa horizontalom zaklapa ugao od 65 stepeni. Nadlaktica misicava, od plecki polozenija, zaklapa ugao sa horizontalom oko 55 stepeni. Lakatni ugao (izmedju nadlaktice i podlaktice) iznosi oko 145 stepeni. Lakat sirok, pravilno postavljen, neznatno udaljen od grudnog kosa.

Podlaktica:
Okomita, snaznih kostiju, misicava, duga i na zadnjoj strani ukrasena dugom dlakom - zastavicama. Zglob saplja sirok, dubok sa blago izrazenim prelazima.

Dosaplje:
Blago ukoseno, snazno i siroko.

Sape:
Snazne, izbocenih cvrsto pripijenih prstiju, kasikastog oblika. Nokti tamno pigmentisani, cvrsti, jagodice i tabani tamno do crno pigmentisani, cvrsti, ali elasticni.

Zadnje noge

Izgled:
Stavovi zadnjih nogu gledani od pozadi pravilni i nesto siri od prednjih nogu. Gledano sa strane stavovi su takodje pravilni a uglovi dovoljno zatvoreni. Butina je misicava, snazno zaobljene muskulature, koso polozena i zaklapa sa horizontalom slican ugao kao i plecka. koleni ugao je nesto otvoreniji od ramenog (iznosi oko 125 stepeni). Koleno cvrsto i siroko. Potkolenica koso postavljena, snazna, sa dovoljno dubokom muskulaturom i sa izrazitim zastavicama.

Skocni zglob:
Sirok je i dosta otvoren (ugao oko 130 stepeni).

Zadnje dosaplje:
Snazno, nesto strmije od prednjeg, zaperci se retko srecu, a treba ih uklanjati.

Hod

Korak izdasan, dug i lak. Najradije se krece u srednje dugom ali vosokom kasu. U galopu je nesto tezi, ali sa dugim i izdasnim skokovima.

Koža

Srednje debela, elasticna, uz telo i pojedine delove dobro pripijena, bez nabora. Sve vidljive sluzokoze crno ili tamno pigmentisane.

Dlaka

Glava, usi i prednji delovi nogu obrasli su kratkom dlakom. Vrat, trup, kao i zadnji delovi ekstremiteta i rep pokriveni su dugom, nesto grubljom i skoro pravom dlakom. Ispod duge dlake nalazi se kraca, finija, vrlo gusta i obilna poddlaka. Duzina dlake na grebenu iznosi 10-12 cm, a ne sme da bude kraca od 7 cm.

Boja

Pas je jednobojan. Dozvoljene su sve nijanse boja od belog do tamnomrkog, skoro crnog. Najpozeljnija je sivozelena i tamnosiva boja. Sarenilo nije dozvoljeno. Kod pigmentiranih pasa dozvoljene su ali nepozeljne male bele oznake - belege na prsima i prstima. Kod svih pigmentiranih pasa osnovna boja najvise je izrazena na gornjim delovima glave, vrata i trupa. U donjim delovima boja (pigment) postepeno slabi i prelazi u donjim delovima nogu u svetliji (prljavo sivi, odnosno zuckasti) pigment. Ovi prelazi u svetlije boje ne smeju da budu oiviceni i da daju utisak sarenila.

Tezina

Tezina muzjaka u radnoj kondiciji treba da iznosi 35-45 kg, a kuja oko 30-40 kg.

Mane

Lakse:
Nedovoljno izrazena sirina lobanjskog dela glave, nezto duzi licni deo glave, slabije razvijene celjusti, nedovoljno izrazena sirina i dubina grudi, pljosnata ili suvise zaobljena rebra, manje izrazeni nepravilni stavovi nogu, nesto kraca dlaka (pri cemu su zastavice ipak dobro izrazene), bele belege na prsima i sapama, malo skracenje repa, zecije sape, kao i ostale lakse telesne mane.

Teze:
Preduga (siljasta) njuska, jako izrazen stop, visoko usadjene i nedovoljno preklopljene usi, kljestasto zubalo, sedlasta ledja, nosenje repa u stranu, limfaticna konstitucija, kao i sve teze telesne mane.

Diskvalifikacione:
Nedostatak premolara, velika nesrazmera duzine i visine, nedovoljna visina grebena, nedovoljna duzina dlake (ispod 7 cm), pojava sarenila, tigravost, depigmentacija vidljivih sluzokoza i ociju, degenerativne pojave - brahignatija i prognatija, izraziti O i X stavovi nogu, urodjeno kratak rep ili bezrepost, jako ulegnuta ledja i druge degenerativne pojave.